Estetik Karar Psikolojisi
Bir şeyi değiştirmek istemeniz gerçek olabilir. Peki bu istek nasıl oluştu?
Bazen bir görünüm uzun süredir aklınızdadır. Bazen bir fotoğraf, bir yorum, başka biriyle karşılaştırma ya da sürekli karşınıza çıkan bir trend o konuya daha fazla dikkat etmenize neden olur.
Buradaki amaç isteğinizi doğru ya da yanlış diye sınıflandırmak değil; ne zaman başladığını, neyin büyüttüğünü ve sonunda gerçekten neyin farklı olmasını istediğinizi daha net görebilmek.
Bir şeyi ne zamandır değiştirmek istediğiniz,
neden değiştirmek istediğiniz kadar önemli olabilir.
Bazı estetik istekler uzun zamandır vardır. Bazıları ise belirli bir fotoğraftan, duyduğunuz bir yorumdan ya da son dönemde dikkatinizi daha fazla çekmeye başlayan bir özellikten sonra belirginleşir.
İlk kez ne zaman düşündüğünüzü hatırlamak, isteğin kendisini geçersiz kılmaz. Tam tersine, onun nasıl oluştuğunu daha iyi anlamanıza yardımcı olabilir.
“Bunu ne zamandır düşünüyorum?” bazen iyi bir başlangıç sorusudur.
Kendi yüzünüze alışmanız, onu her zaman
aynı şekilde değerlendirdiğiniz anlamına gelmez.
Aynada her gün gördüğünüz bir özellik zamanla size daha sıradan gelebilir. Bazen de tam tersi olur; daha önce önemsemediğiniz bir ayrıntı bir noktadan sonra dikkatinizi giderek daha fazla çekmeye başlayabilir.
Burada önemli olan bunun “doğru” ya da “yanlış” olması değildir. Daha çok, görünümünüzde gerçekten neyin değiştiğini ve dikkatinizin neye doğru kaydığını birbirinden ayırabilmektir.
Gözünüzün bir şeye alışmasıyla,
o şeyin gerçekten değişmesi aynı şey değildir.
Bazen yüzümüzde değişen şeyden önce, ona bakışımız değişir.
Sürekli gördüğünüz yüzler, sosyal medyada tekrar eden estetik anlayışlar, dönemsel trendler ya da çevrenizden duyduğunuz bir yorum; daha önce önemsemediğiniz bir özelliği bir anda daha görünür hâle getirebilir.
Bu, isteğinizi otomatik olarak geçersiz yapmaz. Ama bir özelliğin sizi neden şimdi daha fazla düşündürdüğünü anlamak, kararın hangi etkiler içinde oluştuğunu görmenizi sağlar.
Bir şeyi fark etmekle, ona ne kadar önem verdiğinizi etkileyen koşulları fark etmek aynı şey değildir.
Bazen istediğimiz şey bir işlem değil,
o işlemden beklediğimiz histir ya da değişimdir.
“Dolgu istiyorum”, “botoks düşünüyorum” ya da başka bir uygulama adı söylemek, neyin farklı olmasını istediğinizi her zaman tam olarak anlatmaz.
Aynı işlemi düşünen iki kişi farklı bir görünüm, farklı bir ifade ya da farklı bir his bekliyor olabilir.
Bu yüzden işlem adından önce kendinize şu soruyu sormak daha açıklayıcı olabilir:
“Bunun sonunda neyin farklı olmasını istiyorum?”
Bir estetik isteği netleştirmek için
bazen kendinize birkaç soru sormanız yeterlidir.
Bu sorular kararınızı doğru ya da yanlış yapmaz. Ama isteğinizin nereden geldiğini ve sonunda ne beklediğinizi kendiniz için daha görünür hâle getirebilir.
Bunu ne zamandır düşünüyorum?
Uzun zamandır aklımda olan bir konu mu, yoksa son dönemde mi daha görünür hâle geldi?
Kimse bu konuda yorum yapmasaydı yine dikkatimi çeker miydi?
Çevreden gelen bir yorum isteği yaratmış olabilir; var olan bir düşünceyi yalnızca daha görünür de kılmış olabilir.
İşlem adını bir kenara bıraksam, neyin farklı olmasını isterdim?
Asıl beklentim hacim, oran, ifade, daha dinlenmiş görünmek ya da başka bir değişim mi?
Cevapların zaman içinde değişmesi de mümkündür. Önemli olan, karar verirken yalnız ne istediğinizi değil, neden istediğinizi de kendinize açıklayabilmenizdir.